Dự án nghiên cứu hành động về các dịch vụ tài chính quản lý rủi ro

Giới thiệu

Tổ chức Lao động Quốc tế phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đang thực hiện dự án về “Các dịch vụ tài chính quản lý rủi ro” do Chính phủ Pháp, Tổ chức cứu trợ và hỗ trợ phát triển Hà Lan (CORDAID) và Quỹ Ford tài trợ.

“Dịch vụ tài chính quản lý rủi ro” là những dịch vụ tài chính giúp các hộ gia đình đối phó tốt hơn với các rủi ro và áp lực kinh tế.

Hãy xem nội dung mô tả tóm tắt dự án ở dưới đây.

Tên gọi chính thức của dự án là “Mở rộng chương trình Tài chính và Bảo hiểm vi mô cho lao động nữ trong khu vực phi kết cấu”. Dự án chính thức khai trương ngày 20 tháng 5 năm 2003.
 

Giảm bớt tình trạng dễ bị tổn thương của những người có thu nhập thấp để đạt được mục tiêu xoá đói giảm nghèo bền vững là nội dung được nhấn mạnh trong các nghiên cứu phát triển gần đây ở Việt Nam và ở một số nước khác.

Năm 2001 có tới 1/3 dân số Việt nam thuộc diện nghèo đói. Hầu hết những người không thuộc diện nghèo đói thì lại gần với ngưỡng nghèo. Những hộ gia đình nghèo và cận nghèo thường dễ bị tác động bởi một loạt các rủi ro ảnh hưởng không nhỏ lên đời sống của họ. Phần lớn những người nghèo nằm ngoài sự quan tâm của các hệ thống bảo trợ xã hội chính thức, họ chủ yếu dựa vào các cơ chế phi chính thức hầu như không có đủ hiệu lực để quản lý những rủi ro và đối phó với các sự cố xảy ra trong cuộc sống hàng ngày.

Để đạt được những mục tiêu xoá đói giảm nghèo mà Chính phủ Việt Nam đề ra, cần phải giải quyết được hai vấn đề quan trọng có liên hệ mật thiết với nhau đó là:
    a) Giúp người dân thoát khỏi đói nghèo và
    b) Bảo vệ người dân, giúp họ tránh tái nghèo1.

Tài chính vi mô thường hỗ trợ giải quyết vấn đề thứ nhất. Thông qua các khoản cho vay tạo thu nhập và kinh doanh ở quy mô nhỏ, tài chính vi mô giúp người nghèo tăng thu nhập hay ít nhất là ổn định thu nhập trong gia đình. Tuy nhiên, vai trò của các dịch vụ tài chính rất ít được lưu tâm trong giải quyết vấn đề thứ hai.

Nếu được thiết kế và sử dụng phù hợp, tài chính vi mô có khả năng bảo vệ các hộ nghèo tránh được những khó khăn và rủi ro luôn tiềm ẩn trong cuộc sống hàng ngày. Các dịch vụ cho vay, tiết kiệm và bảo hiểm có thể giúp ổn định mức thu nhập thất thường và duy trì các mức chi tiêu ngay cả trong những thời điểm khó khăn. Các dịch vụ tài chính là một giải pháp đệm trong những trường hợp như đột nhiên rơi vào tình trạng bí bách, rủi ro trong kinh doanh, lũ lụt, nhà có người ốm đau, tai nạn, lao động chính bị chết hay kinh doanh trì trệ theo mùa vụ thường đẩy các gia đình nghèo vào cảnh khốn cùng2.

[1] Xác định các nội dung chính của Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ để phục vụ công tác Xoá đói Giảm nghèo ở Việt nam: Giảm bớt tình trạng dễ bị xâm hại và cung cấp bảo trợ xã hội, Nhóm Công tác xoá đói giảm nghèo, tháng 6 năm 2002.

[2] Tài chính vi mô có phải là một chiến lược hiệu quả nhằm đạt được các Mục đích Phát triển Thiên niên kỷ? Tài liệu trọng tâm 24, CGAP, tháng 1 năm 2003.

.

Mục đích của dự án nghiên cứu - hành động này là thử nghiệm các sản phẩm tài chính mới như cho vay khẩn cấp, tiết kiệm linh hoạt hay bảo hiểm có thể làm giảm tình trạng dễ bị tổn thương của phụ nữ nghèo. Dự án được chia làm hai giai đoạn chính: giai đoạn nghiên cứu và giai đoạn thử nghiệm.

Trong giai đoạn 1, dự án sẽ xác định các nhu cầu quản lý rủi ro1 của phụ nữ nghèo, trả lời được các câu hỏi như: Họ đang phải đối mặt với những rủi ro nào? Họ tự bảo vệ bản thân khỏi những rủi ro đó như thế nào? Họ làm gì để giảm bớt những rủi ro đó? Khi gặp phải rủi ro họ xử lý như thế nào? Mức độ thường xuyên của rủi ro và những tổn thất về vật chất của rủi ro? Điểm mạnh và điểm yếu của các biện pháp đối phó mà họ áp dụng? Bằng cách tìm ra các rủi ro phổ biến, những rủi ro gây tổn thất lớn về tài chính và các biện pháp đối phó không đủ hiệu lực, nghiên cứu này có thể xác định được khi nào cần và có thể can thiệp bằng các dịch vụ tài chính kiểm soát rủi ro.

Đồng thời, dự án cũng tiến hành tìm hiểu những cơ chế bảo trợ qua các dịch vụ tài chính hiện có ở Việt Nam. Thông qua xem xét, và đánh giá các dịch vụ bảo hiểm, tiết kiệm và cho vay khẩn cấp, dự án sẽ xác định mức độ phù hợp của các cơ chế này với phụ nữ nghèo, các dịch vụ này có thể được điều chỉnh như thế nào để đáp ứng được những nhu cầu của nhóm đối tượng, và phân tích môi trường pháp lý để cung cấp các dịch vụ tài chính quản lý rủi ro. 

Trên cơ sở những phát hiện từ các nghiên cứu trên, trong giai đoạn 2, dự án sẽ cố gắng khắc phục những bất cập giữa các dịch vụ hiện có với các nhu cầu của phụ nữ nghèo thông qua thử nghiệm các dịch vụ tài chính mới. Dự án áp dụng phương pháp tiếp cận có sự tham gia của người dân một cách thận trọng và có hệ thống để phát triển các sản phẩm tài chính. Vào thời điểm kết thúc quá trình thực hiện, dự án phải xác định được những đặc điểm thiết kế chính cho các dịch vụ tài chính quản lý rủi ro phù hợp và đáp ứng yêu cầu. Kết quả của các thử nghiệm sẽ được biên soạn và phổ biến rộng rãi trong và ngoài nước.

[1] Cụm từ "quản lý rủi ro" trong văn bản này được hiểu là "quản lý rủi ro ở cấp hộ gia đình"

.

Dự án tập trung hỗ trợ phụ nữ nghèo trong khu vực phi kết cấu. Các đối tác chính của dự án là Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (BLĐTBXH) và một số tổ chức tài chính vi mô tiêu biểu đang hoạt động ở Việt nam.

.

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội điều hành dự án. Bộ LĐTBXH đã đề cử ra một Ban Tư vấn dự án gồm có các đại diện từ Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam và  Bộ LĐTBXH để chỉ đạo, theo dõi và giám sát việc thực thi dự án.

Dự án “Mở rộng chương trình tài chính và bảo hiểm vi mô cho lao động nữ khu vực phi kết cấu” là một phần của chương trình liên khu vực do Chính phủ Pháp tài trợ nhằm phát triển các cơ chế mới để mở rộng bảo trợ xã hội cho những nhóm đối tượng không nằm trong sự quan tâm của các hệ thống bảo trợ xã hội chính thức. Các nước cùng tham gia chương trình này là Burkina Faso và Ethiopia. Bài học kinh nghiệm rút ra từ ba dự án sẽ đóng góp vào các cuộc thảo luận quốc gia và quốc tế về vấn đề giảm nghèo và mở rộng bảo trợ xã hội.

.

Mục đích tổng thể: Phát triển và đổi mới các cơ chế bảo trợ xã hội để giảm tình trạng dễ bị tổn thương của phụ nữ nghèo làm việc trong khu vực kinh tế phi chính thức ở Việt nam.

Mục tiêu của dự án: Xác định và thử nghiệm các sản phẩm tài chính giúp phụ nữ nghèo thuộc khu vực kinh tế phi kết cấu đối phó với các rủi ro tốt hơn và vì vậy có thể giảm tình trạng dễ bị tổn thương của họ.

.

1. Tăng sự hiểu biết về các nhu cầu của phụ nữ nghèo đối với các dịch vụ tài chính quản lý rủi ro

2. Tăng sự hiểu biết về các cơ chế quản lý rủi ro hiện có ở Việt nam ở các khu vực kinh tế chính thức và phi chính thức tập trung vào bảo hiểm, tiết kiệm và cho vay vốn khẩn cấp

3. Xác định các sản phẩm tài chính phù hợp nhằm khắc phục những bất cập giữa nhu cầu quản lý rủi ro của phụ nữ nghèo và thực tế đáp ứng của các dịch vụ hiện có.

4. Cùng với các tổ chức đối tác thử nghiệm tại thực địa ít nhất 2 sản phẩm tài chính quản lý rủi ro

5. Hiểu rõ hơn về vai trò của các dịch vụ tài chính trong việc giảm tình trạng dễ bị tổn thương và bảo trợ xã hội giữa các chuyên gia phát triển và các nhà hoạch định chính sách trong nước và quốc tế.

.

Dự án được thực hiện từ tháng 5 năm 2003 đến 30 tháng 9 năm 2008.

Liên hệ

Nguyễn Thị Bích Vân
Điều phối viên dự án Quốc gia - Dự án Tài chính vi mô

48-50 Nguyễn Thái Học, Hà nội, Việt nam
Tel: (84 4) 734 09 00/2/3/5/6/7 Số lẻ 228
Fax: (84 4) 734 15 32
E-mail: bichvan@ilohn.org.vn
Website: www.microfinance.org.vn
 

© 2003-2004 Văn phòng ILO tại Việt Nam.
Thiết kế bởi FPT Communications